Di sản Chân phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp
Lm. Phaolô Trương Hoàng Phong
16/05/2026
Bài viết khắc họa di sản mà Chân phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp để lại qua ba chiều kích: vật chất, tinh thần và đức tin. Dù những dấu tích hữu hình của Cha còn lại rất ít ỏi, chính đời sống đơn sơ, nghèo khó, tinh thần yêu thương, hy sinh vì người nghèo và lòng trung thành tuyệt đối với Thiên Chúa đã làm nên di sản lớn lao nhất của Ngài. Cuộc đời Cha không chỉ là chứng tá của tình người và đức tin, mà còn tiếp tục trở thành nguồn cảm hứng, nâng đỡ và dẫn nhiều tâm hồn đến gần Thiên Chúa qua sự chuyển cầu và gương sáng phục vụ quên mình của Cha.

Di sản Chân phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp

Thời gian qua, tôi có cơ hội đi đến những miền đất có liên quan đến cuộc đời Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, từ Cồn Phước, Cù Lao Giêng, Tắc Sậy, Cây Gừa đến Khúc Tréo. Đó không chỉ là những chuyến đi qua những địa danh, nhưng còn là cuộc hành trình nội tâm, suy tư và cầu nguyện. Trên hành trình thiêng liêng ấy, tôi hy vọng sẽ tìm thấy những di sản vật chất còn lưu lại của Cha để giúp chuẩn bị cho ngày Đại lễ Tuyên phong Chân phước của Ngài. Bên cạnh đó, tôi còn liên lạc với một Nữ tu Việt Nam, Dòng Chúa Quan Phòng, hiện đang phục vụ tại Giáo phận Phnom Penh (Campuchia), để nhờ hỗ trợ tìm kiếm những tư liệu và hình ảnh của Cha Phanxicô khi Ngài tu học tại Đại Chủng viện Phnom Penh và làm Cha phó ở Họ đạo Hố Trư. Những nỗ lực kiên trì, lặng thầm theo thời gian dần mở ra trước mắt tôi một cái nhìn rõ nét hơn về cuộc đời Cha Diệp qua ba phương diện: di sản vật chất, di sản tinh thần và di sản đức tin. Ba di sản này đan xen và hòa quyện với nhau khắc họa lại chân dung một con người – Chân phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp – mẫu gương sống động của tình người và chứng nhân sáng ngời của niềm tin.

Sau một thời gian tìm kiếm, tôi nhận thấy di sản vật chất của Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp hầu như không còn nhiều. Tại Họ đạo Cồn Phước, chỉ còn lưu lại bút tích rửa tội, ngôi nhà tổ đơn sơ và phần mộ song thân của Cha nơi đất thánh. Ở Tắc Sậy, Khúc Tréo và Cây Gừa còn giữ lại chữ ký của Cha trong sổ bí tích, một quả chuông cổ, cái ao nhà ông Giáo Sự nơi tìm thấy xác Cha và ngôi mộ linh thiêng của Ngài. Còn những vật dụng khác liên quan đến việc cử hành phụng vụ như áo dòng, áo lễ, chén lễ – tất cả đều không còn. Bên xứ Chùa Tháp – Campuchia, Sơ cho biết chiến tranh đã tàn phá tất cả, không còn lại dấu vết nào của Cha trong khoảng thời gian đó. May mắn Sơ tìm được vài tấm ảnh đen trắng – hình Đại Chủng viện Pnom Penh ngày xưa. Những mất mát ấy dường như không chỉ là sự bào mòn của thời gian, chiến tranh, thói quen…mà còn nói lên phong cách sống của một con người – Cha Phanxicô sống đơn sơ, giản dị, nghèo khó.

Khi nhìn lại cuộc đời Cha Diệp, tôi nhận thấy nơi Cha có một di sản tinh thần rất cao quý, đó là trái tim rộng mở, chan chứa tình yêu thương, luôn thao thức hướng về những mảnh đời nghèo khổ, bất hạnh. Tình yêu ấy không chỉ dừng lại ở cảm xúc bên ngoài, nhưng trở thành động lực thôi thúc Cha đến gần, lắng nghe và giúp đỡ những người đang chịu nhiều thiệt thòi trong cuộc sống. Với lòng can đảm và sự chính trực, Cha không ngần ngại đứng về phía công lý, kiên quyết bảo vệ lẽ phải và lên tiếng bênh vực những người yếu thế, những người thấp cổ bé miệng không có khả năng bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Trong một thế giới còn nhiều bất công và thờ ơ, sự hiện diện và hành động của Cha như một ánh sáng mạnh mẽ, khơi dậy niềm hy vọng và đánh thức lương tri của con người. Cuộc đời Cha là một bản hòa ca của lòng vị tha và tinh thần phục vụ. Cha không sống cho riêng mình, nhưng luôn hướng đến tha nhân, sẵn sàng sẻ chia, cảm thông và gánh vác những nỗi đau của người khác. Di sản tinh thần ấy được kết tinh rực rỡ nơi tinh thần hy sinh cao cả. Cha đã sống trọn vẹn cho tình yêu, và cũng đã đi đến tận cùng của tình yêu khi sẵn sàng trao hiến chính mạng sống mình để cứu giúp tha nhân. Sự hy sinh ấy không chỉ là đỉnh cao của một đời tận hiến, mà còn trở thành dấu ấn bất diệt, tiếp tục lay động và truyền cảm hứng cho biết bao tâm hồn muốn sống yêu thương và phục vụ tha nhân như Cha đã làm.

Một di sản vô hình, thiêng liêng nhưng rực sáng, bền bỉ theo năm tháng, đó là di sản đức tin. Khi còn tại thế, Cha Diệp đã sống một đời gắn bó mật thiết với Thiên Chúa, nuôi dưỡng trong mình một đức tin kiên vững, không lay chuyển. Đức tin ấy không chỉ là lời tuyên xưng, mà còn được thể hiện qua từng bước chân dấn thân: Cha tin tưởng, phó thác và can đảm bước theo con đường của Chúa Giêsu, đặc biệt Cha còn dâng hiến trọn vẹn cuộc đời mình để phục vụ Thiên Chúa, Giáo hội và con người với tinh thần hăng say và lòng nhiệt thành. Khi kết thúc hành trình dương thế, di sản đức tin của Cha không hề khép lại, nhưng còn được lan tỏa mạnh mẽ hơn. Cha trở nên như “máng chuyển thông ân sủng” của Thiên Chúa đến cho con người. Nơi an nghỉ của Cha không chỉ là chốn dừng chân, mà còn trở thành điểm hẹn của nhiều người, trong đó có những tín hữu và cả những người chưa biết đến Thiên Chúa. Họ đã đến bên mộ Cha để cầu xin, ký thác những nỗi niềm sâu kín, và không ít người trong số họ đã nhận được những ơn lành như lòng hằng mong ước. Qua sự chuyển cầu của Cha, nhiều tâm hồn đã được đánh động, được dẫn dắt để nhận ra sự hiện diện sống động của Thiên Chúa trong cuộc đời mình. Từ đó, họ bắt đầu tin tưởng, cậy trông và bước vào hành trình đức tin với một niềm xác tín mạnh mẽ. Di sản đức tin mà Cha để lại không chỉ là một ký ức đẹp, mà còn là nguồn ánh sáng âm thầm, tiếp tục soi đường và nâng đỡ biết bao tâm hồn trên hành trình dương thế này.

Di sản mà Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp để lại không chỉ dừng lại ở những gì hữu hình hay được ghi nhớ trong ký ức, nhưng đã trở thành một nguồn mạch sống động, âm thầm chảy mãi trong lòng bao người. Từ đời sống đơn sơ nơi di sản vật chất, đến sự hy sinh cao quý của di sản tinh thần, và đỉnh cao là chiều sâu của di sản đức tin – tất cả hòa quyện, làm nên hình ảnh một con người đã sống trọn vẹn cho Thiên Chúa và cho tha nhân. Dù năm tháng có qua đi, cuộc đời của Cha vẫn như một ngọn đèn lặng lẽ tỏa sáng giữa dòng đời, soi chiếu và đánh thức nơi con người niềm khát khao sống yêu thương, công chính và hy vọng. Những hy sinh, những dấn thân và cả niềm tin sắt son của Cha không chỉ là câu chuyện của quá khứ, nhưng vẫn đang tiếp tục hiện diện, âm thầm tác động và biến đổi những ai biết mở lòng khao khát đón nhận chân lý. Di sản ấy không khép lại theo thời gian, nhưng luôn được tiếp nối qua từng hành động bác ái, từng lựa chọn sống vì người khác và trong lời cầu nguyện chân thành của mỗi người.

Chân Phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, bằng chính cuộc đời mình, đã trở thành một lời mời gọi tha thiết hãy bước ra khỏi sự ích kỷ, biết sống quảng đại hơn, yêu thương nhiều hơn và vững tin hơn vào Thiên Chúa. Dẫu Cha đã hoàn tất hành trình nơi trần thế, nhưng những di sản của Cha để lại vẫn không ngừng sinh hoa kết trái, vì đó không chỉ là một di sản để tưởng nhớ, mà còn là một ngọn lửa thiêng liêng được trao truyền, để mỗi người hôm nay và mai sau tiếp tục gìn giữ, vun đắp và làm cho bừng sáng hơn nữa trong chính cuộc đời mình.

Nguyện xin Chân Phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp giúp chúng con biết noi gương Cha: “Tận hiến cuộc đời cho Thiên Chúa. Hy sinh kiếp sống cứu nhân trần”.