Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp – Mẫu gương cho chúng ta: Vào đạo – Giữ đạo – Sống đạo – Tử vì đạo
Lm. Biển Xanh
14/06/2026
Nhân dịp Giáo phận Cần Thơ chuẩn bị cử hành Thánh lễ tuyên phong Chân phước Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, bài viết này mời gọi mỗi Kitô hữu nhìn lại hành trình đức tin của mình qua bốn bước quan trọng: vào đạo, giữ đạo, sống đạo và tử vì đạo. Từ gương sáng của các Thánh Tử đạo Việt Nam và Cha Diệp, chúng ta được thôi thúc sống đức tin cách kiên trung, can đảm làm chứng cho Tin Mừng giữa lòng thế giới hôm nay.
Nhìn lại lịch sử Giáo hội Việt Nam, để có được một Giáo hội tự chủ, ổn định và phát triển nhi ngày nay, phải nhờ đến những nhà thừa sai phương Tây bắt đầu vào Việt Nam truyền giáo từ khoảng năm 1533, theo ghi chép trong Khâm định Việt sử Thông giám cương mục về một giáo sĩ tên In-nê-khu (Ignatiô) tại Nam Định. Tuy nhiên, hoạt động truyền giáo có tổ chức và quy mô chỉ thực sự bắt đầu vào đầu thế kỷ XVII, nổi bật là các cha dòng Tên đến Đà Nẵng năm 1615. Đến năm 1627, Cha Alexandre de Rhodes (Đắc Lộ) đến Đàng Ngoài, đẩy mạnh công cuộc truyền giáo và phát triển chữ Quốc ngữ. Công cuộc truyền giáo tại Việt Nam diễn ra mạnh mẽ từ thế kỷ XVI-XVII thông qua các giáo sĩ phương Tây, đặt cơ sở cho sự phát triển của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam sau này.
VÀO ĐẠO
Khởi đầu một số người Việt vào đạo là nhờ việc truyền đạo của các cha thừa sai từ Tây phương trải qua một thời gian khá dài. Từ đó, những người Việt có đạo lập gia đình, sinh con đẻ cái, qua Bí tích rửa tội; con cái của họ được gia nhập đạo Công giáo ngay từ nhỏ; Ngoài ra, một số người vào đạo Công Giáo qua việc dựng vợ gả chồng, họ là người ngoại đạo nhưng học giáo lý vào đạo để trở ‘nên một’ cả thể xác và niềm tin; Hơn nữa, sau Công Đồng Vatican II, Giáo hội mở ra cho phép người Công giáo kết hôn với người ngoài công ngoài Công giáo, nhưng con cái sinh ra phải lãnh nhận Bí tích Rửa tội; Kế tiếp, nhờ việc sống đạo tốt và những gương sáng của người Công giáo, nên có những người ngoại đạo, tìm hiểu đạo Công giáo, học giáo lý và vào đạo. Những hình ảnh trên, giống như dụ ngôn hạt cải và men trong bột, khởi đầu từ một hạt nhỏ bé được gieo trồng, mọc lên, phát triển và thành cây đến nổi chim trời đến nương náu (Mt 13,31-35).
GIỮ ĐẠO
Xem ra việc vào đạo Công giáo không khó vì đa phần vào đạo ngay từ nhỏ qua cha mẹ và gia đình. Chỉ một phần nhỏ vào đạo khi đến tuổi trưởng thành như trình bày ở trên. Dù là việc vào đạo từ nhỏ hay tuổi trưởng thành đều quan trọng, nhưng việc giữ đạo quan trọng hơn, tại sao? Vì việc giữ đạo đòi hỏi mỗi người Công giáo phải kiên trì trong suốt cuộc đời của mình, nhất là giữ 10 điều răn của Đức Chúa Trời và 6 (5) điều luật của Hội thánh. Một trong những thách thức lớn hiện nay là giữ ngày Chúa nhật, vì con người ngày nay thích tự do, quá bận rộn trong cuộc sống, chạy theo trào lưu của xã hội hưởng thụ, đặc biệt là công nghệ truyền thông phát triển vượt bậc nên con người bị cuốn hút đến nỗi việc giữ đạo, hay tham dự thánh lễ ngày Chúa nhật bị mai một; điều này minh chứng cụ thể nơi giới trẻ và trung niên tại Việt Nam, cách riêng là ở các thành phố lớn vì Chúa Giê-su nói: “Không ai có thể làm tôi hai chủ, vì hoặc sẽ ghét chủ này mà yêu chủ kia, hoặc gắn bó với chủ này mà khinh dể chủ nọ. Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi Tiền Của” (Mt 6, 19-34).
SỐNG ĐẠO
Giữ đạo đã khó thì sống đạo càng khó hơn, tại sao? Có thể nói, giữ đạo là chúng ta giữ đúng các điều luật của Chúa và Giáo hội; hình ảnh này có thể so sánh thực tế một chút với luật giao thông, khi chúng ta ra đường giữ đúng luật giao thông là tốt. Nhưng tốt hơn, không những đòi hỏi chúng ta phải đi đúng luật mà còn nhường đường khi có thể, giúp đỡ người già yếu tàn tật khi cần thiết, hay trợ giúp khi người gặp hoạn nạn! Sống đạo đích thực còn khó hơn gấp bội vì chúng ta phải thực thi điều Chúa và Giáo hội dạy; Nghĩa là chúng ta phải hy sinh hãm mình, phải thành tâm trong mọi việc… cụ thể qua chủ đề sống đạo năm nay: Mỗi Ki-tô hữu trở nên người môn đệ thừa sai như muối cho đời và ánh sáng cho trần gian (Mt 5,12-16). Ngoài ra, sống đạo phải trở nên giống Chúa Giê-su qua việc bác ái yêu thương; thấy kẻ đói cho ăn, khát cho uống, rách rưới cho mặc… (Mt 25,35-46). Hơn nữa, chúng ta phải cầu nguyện cho những kẻ bách hại chúng ta, vu khống chúng ta, đặt điều để làm hại chúng ta… (Lc 6,27-28).
TỬ VÌ ĐẠO
Sống đạo đã quá khó và tử vì đạo càng khó hơn; vì theo lịch sử Giáo hội Việt Nam có nhiều người chết vì đạo nhưng chỉ có 117 được tuyên phúc tử vì đạo; và ngày 02 tháng 7 tới, tại Giáo phận Cần Thơ sẽ có thánh lễ phong chân phước – phúc tử đạo cho cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp (Cha Diệp). Làm sao để có thể ta được phúc tử đạo? Theo Giáo lý Hội thánh Công giáo, ai cũng có thể nên thánh, ai cũng có thể được phúc tử đạo; nhưng điều quan trọng nhất là mà chúng ta có cam đảm làm chứng cho Chúa và hy sinh vì tha nhân để được phúc tử vì đạo không? Nhìn lại hình ảnh các Thánh Tử đạo Việt Nam và gương Cha Diệp, chúng ta nhận ra rằng, họ phải trải qua nhiều thử thách đặc biệt là kiên trung với Chúa và tín thác vào Ngài trong mọi hoàn cảnh để giữ vững đức tin, cậy mến; dù cho tù đày, gông cùm, tra tấn và sẵn sàng chết vì Chúa và tha nhân. Chúng ta có làm được như vậy không? Hãy mạnh mẽ làm chứng cho Chúa như Chúa Giê-su hứa: “Ai tuyên xưng ta trước mặt người đời, Ta sẽ tuyên xưng họ trước mặt Cha Ta Đấng ngự trên trời” (Mt 10,32). Hãy can đảm lên như Cha Diệp chết thay cho đoàn chiên của ngài và tin vào lời Chúa Giê-su đã nói: “Trong thế gian, anh em sẽ phải gian nan khốn khó. Nhưng can đảm lên! Thầy đã thắng thế gian”. (Ga 16,33).
Lạy Chúa, chúng ta cảm tạ Chúa đã sai Con Chúa đến trần gian, kêu gọi các Tông đồ và thành lập Hội thánh. Để sau khi hoàn tất chương trình ở trần gian, Chúa Giê-su đã về trời, ngự bên hữu Chúa Cha, nhưng Giáo hội vẫn tiếp tục hoạt động và phát triển. Cách riêng, Chúa đã sai các nhà thừa sai từ phương Tây đến vùng Việt Nam để rao giảng Tin Mừng, từ đó tổ tiên, cha ông chúng con đã gia nhập đạo, giữ đạo, sống đạo và một ít được phúc tử vì đạo. Ngày nay, qua gia đình, cha mẹ, người thân chúng con cũng được vào đạo; tuy nhiên việc giữ đạo đang gặp khó khăn và sống đạo càng trở nên lo lắng hơn, và khó nhất là tử vì đạo. Xin Chúa sai Thánh Thần đến đốt ngọn lửa tin yêu và hy vọng vào tâm hồn từng tín hữu, để chúng con luôn biết hướng về Chúa và noi gương cha ông để không những vào đạo, mà còn giữ đạo cho nên, để chúng con trở nên người môn đệ thừa sai đích thực của Chúa đem ánh sáng đến cho nhiều người, từ đó chúng con sẵn sàng chết đi những gì không cần thiết như dùng ‘chiêu trò’ sự đời; thay vào đó là sự chân thành từ Thánh Tâm Chúa, và Trái tim vô nhiễm của Mẹ; để chúng con thuộc trọn về Chúa như các thánh Tử đạo Việt Nam và Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp mà chúng con sẽ tham dự thánh lễ trọng đại sắp diễn ra (02/7/2026) tại Trung Tâm Hành Hương Tắc Sậy – Giáo Phận Cần Thơ thân yêu của chúng ta.