Từ Đại Chủng viện đến cánh đồng Dân Chúa

Joseph Mekong

14/06/2026

Trong hành trình của Hội Thánh, có những con người không chọn đứng giữa ánh đèn sân khấu, nhưng âm thầm gieo xuống những hạt giống của Lời Chúa để rồi nhiều thế hệ khác được lớn lên và sinh hoa kết trái. Cha Carôlô Hồ Bặc Xái là một trong những người gieo hạt như thế. Từ giảng đường Đại Chủng viện Thánh Quý đến những trang sách Kinh Thánh quen thuộc với biết bao tín hữu, ngài đã để lại dấu ấn sâu đậm nơi đời sống đào tạo, mục vụ và loan báo Tin Mừng của Giáo phận Cần Thơ. Bài viết là những suy nghĩ tản mạn về một hành trình linh mục âm thầm nhưng phong phú, nơi những hạt giống được gieo năm xưa vẫn đang tiếp tục nảy mầm trong lòng Hội Thánh hôm nay.

Suy nghĩ tản mạn về hành trình linh mục của cha Carôlô Hồ Bặc Xái

Trong Tin Mừng, Đức Giêsu nhiều lần ví Nước Thiên Chúa như người gieo giống ra đi gieo hạt. Người gieo hạt thường không xuất hiện trong mùa gặt. Công việc của họ là âm thầm bước đi, kiên nhẫn gieo xuống lòng đất những hạt mầm của sự sống và tin tưởng rằng Thiên Chúa sẽ làm cho chúng sinh hoa kết trái.

Nhìn lại hành trình linh mục của cha Carôlô Hồ Bặc Xái, người ta có cảm tưởng đang nhìn thấy hình ảnh của một người gieo hạt như thế.

Suốt nhiều thập niên, cha hiện diện trong đời sống giáo phận Cần Thơ với nhiều vai trò khác nhau: linh mục, giáo sư Kinh Thánh, Giám đốc Đại Chủng viện Thánh Quý, Tổng Đại diện Giáo phận Cần Thơ, tác giả và cộng tác viên của nhiều công trình mục vụ Kinh Thánh. Nhưng đằng sau tất cả những vai trò ấy vẫn là một căn tính xuyên suốt: người gieo hạt Lời Chúa.

Gieo hạt nơi những người sẽ trở thành mục tử

Có lẽ đóng góp quan trọng nhất của cha Carôlô đối với Giáo phận Cần Thơ nằm trong lãnh vực đào tạo. Nhiều năm gắn bó với Đại Chủng viện Thánh Quý, đặc biệt trong cương vị Giám đốc, cha đã dành phần lớn cuộc đời mình để đồng hành với các chủng sinh trên hành trình chuẩn bị lãnh nhận chức thánh.

Người ta thường đánh giá thành quả của một công trình bằng những gì có thể nhìn thấy được. Nhưng thành quả của công cuộc đào tạo linh mục lại khác. Nó không hiện diện nơi những công trình xây dựng hay những con số thống kê. Nó hiện diện nơi chính những con người. Những linh mục hôm nay đang phục vụ tại các giáo xứ, các cộng đoàn và những vùng truyền giáo chính là một phần hoa trái của công việc âm thầm ấy.

Cha Carôlô không chỉ giảng dạy Kinh Thánh. Ngài góp phần đào tạo những con người biết sống với Kinh Thánh. Không chỉ truyền đạt kiến thức thần học mà còn giúp các ứng sinh linh mục hiểu rằng đời linh mục trước hết phải được đặt nền trên việc lắng nghe và sống Lời Chúa.

Trong ý nghĩa đó, ảnh hưởng của một nhà đào tạo không kết thúc khi giờ học kết thúc. Nó tiếp tục sống động trong sứ vụ của những người học trò mà mình đã góp phần hình thành.

Gieo hạt nơi đời sống của Giáo phận

Bên cạnh công tác đào tạo, cha Carôlô còn đảm nhận trách vụ Tổng Đại diện Giáo phận Cần Thơ trong nhiều năm. Đó là một công việc đòi hỏi sự quân bình giữa tầm nhìn mục vụ và khả năng quản trị; giữa lòng trung thành với giáo luật và sự nhạy bén trước những nhu cầu cụ thể của Dân Chúa.

Những ai từng cộng tác với cha thường nhớ đến một con người thẳng thắn nhưng mềm mỏng, nghiêm túc nhưng gần gũi, cương quyết trong nguyên tắc nhưng luôn đặt thiện ích của Hội Thánh lên hàng đầu.

Nếu chủng viện là nơi đào tạo những mục tử tương lai, thì giáo phận là không gian để những thao thức mục tử ấy được cụ thể hóa trong đời sống của cộng đoàn dân Chúa. Trong cả hai môi trường ấy, cha Carôlô đều hiện diện như một người phục vụ hơn là một người điều hành; một người đồng hành hơn là một người chỉ huy.

Gieo hạt nơi cánh đồng rộng lớn của Dân Chúa

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở vai trò đào tạo linh mục hay điều hành giáo phận, có lẽ chúng ta vẫn chưa hiểu hết tầm ảnh hưởng của cha Carôlô.

Điều đặc biệt nơi ngài là khả năng mở rộng sứ vụ đào tạo vượt ra ngoài khuôn khổ của chủng viện và giáo phận.

Nhiều người chưa từng học với cha, chưa từng làm việc với cha, thậm chí chưa từng gặp cha ngoài đời. Nhưng họ vẫn biết đến cha qua những trang sách.

Trong nhiều năm qua, bộ suy niệm Tin Mừng hằng ngày Hạt Giống Nảy Mầm đã trở thành người bạn quen thuộc của biết bao giáo dân, nữ tu, chủng sinh và linh mục. Không ít người bắt đầu ngày mới bằng việc đọc những trang suy niệm ấy để lắng nghe tiếng Chúa trong cuộc sống thường ngày.

Cũng vậy, bộ cẩm nang giảng lễ Sợi Chỉ Đỏ đã đồng hành với nhiều linh mục trong việc chuẩn bị bài giảng Chúa nhật và các lễ trọng. Những gợi ý Kinh Thánh, thần học và mục vụ trong các tập sách ấy đã góp phần giúp Lời Chúa được công bố cách sinh động hơn trong các cộng đoàn.

Ở đây, người ta nhận ra một nét đặc biệt trong sự nghiệp của cha Carôlô.

Nếu chủng viện là nơi ngài đào tạo các linh mục tương lai, thì Hạt Giống Nảy Mầm và Sợi Chỉ Đỏ lại là những “lớp học không biên giới” dành cho toàn thể Dân Chúa.Từ giảng đường chủng viện đến các giáo xứ miền quê.Từ nhà nguyện của các cộng đoàn tu trì đến bàn đọc sách của những gia đình Công giáo. Từ bục giảng của các linh mục đến giờ kinh tối của người giáo dân. Ở đâu có người tìm kiếm và suy niệm Lời Chúa, ở đó vẫn thấp thoáng dấu ấn của công việc mà cha và các cộng sự đã âm thầm thực hiện suốt nhiều thập niên.

Có thể nói rằng cha Carôlô thuộc số ít những nhà đào tạo đã thực hiện sứ mạng của mình trên hai bình diện cùng lúc: đào tạo các mục tử cho Giáo Hội và đào tạo đời sống Kinh Thánh cho Dân Chúa.

Một di sản còn tiếp tục sinh hoa trái

Ngày nay, khi nhắc đến tuổi hưu dưỡng, người ta thường nghĩ đến sự kết thúc của một chặng đường.

Nhưng trong đời sống Hội Thánh, có những công việc không bao giờ thực sự nghỉ hưu.

Những linh mục được đào tạo vẫn tiếp tục thi hành sứ vụ.

Những trang sách vẫn tiếp tục được mở ra mỗi ngày.

Những bài suy niệm vẫn tiếp tục nâng đỡ đời sống cầu nguyện của người tín hữu.

Những bài giảng vẫn tiếp tục được chuẩn bị với sự trợ giúp của những công trình đã được biên soạn từ nhiều năm trước. Và những hạt giống Lời Chúa đã được gieo xuống vẫn đang âm thầm nảy mầm trong tâm hồn biết bao người. Đó có lẽ là ý nghĩa đẹp nhất của một đời linh mục.

Không phải là những gì người ta giữ lại cho mình, nhưng là những gì được trao ban để tiếp tục sinh sôi nơi người khác.

Nhìn lại hành trình của cha Carôlô Hồ Bặc Xái, tôi nhận ra một điều: có những người được Thiên Chúa gọi để xây dựng Hội Thánh bằng những công trình lớn lao; cũng có những người được gọi để gieo những hạt giống.

Cha Carôlô thuộc về những người gieo hạt ấy. Và mùa gặt của những hạt giống đó vẫn còn đang tiếp diễn trong lòng Hội Thánh hôm nay.

Nguyện chúc cha Carôlô, nơi mái nhà hưu dưỡng linh mục, vẫn tiếp tục là người gieo hạt của Lời Chúa. Nếu trước đây cha gieo hạt từ giảng đường, từ bục giảng và từ những trang sách, thì hôm nay cha tiếp tục gieo hạt bằng sự thinh lặng của cầu nguyện, bằng chiều sâu của suy niệm và bằng chứng tá của một đời tận hiến. Bởi người môn đệ của Đức Kitô không bao giờ nghỉ hưu khỏi sứ mạng loan báo Tin Mừng; chỉ là cách thức gieo hạt thay đổi theo mùa ân sủng mà Thiên Chúa dành cho mỗi người.

Một học trò của lớp Dự Tu Carôlô (1991) Joseph Mekong